Hở hàm ếch ở trẻ là gì? Cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả

Hở hàm ếch là dị tật có xuất hiện vết nứt ở môi và vòm miệng, một phần tách ra ở môi như một rãnh nhỏ hoặc kéo dài từ môi qua vòm miệng đến dưới phần mũi. Đây là tình trạng gây ảnh hưởng lớn đến chức năng ăn nhai từ khi còn nhỏ, đồng thời gây mất thẩm mỹ và khiến người sở hữu gặp nhiều rào cản trong giao tiếp. Trẻ nhỏ bị sứt môi hở vòm thường nên có giải pháp xử lý kịp thời để không làm ảnh hưởng đến cuộc sống sau này.

I- Hở hàm ếch là gì?

Sứt môi hở hàm ếch là một dị tật bẩm sinh ở trẻ nhỏ, tại Việt Nam, tỷ lệ mắc dị tật sứt môi là 1/700, nguyên nhân chủ yếu do quá trình mang thai hoặc gen di truyền từ người thân trong gia đình.

Môi được hình thành từ giữa tuần thứ 4 và thứ 7 trong thai kỳ, khi mô cơ thể cùng với các tế bào đặc biệt từ mỗi bên của đầu phát triển về phía trung tâm gương mặt, liên kết với nhau tạo nên khuôn mặt.

Tình trạng sứt môi xảy ra khi các mô tạo nên môi không kết hợp hoàn toàn trước khi sinh, gây ra một lỗ hổng tại phần môi trên. Lỗ trong môi xuất hiện như một khe nhỏ hoặc cũng có thể là một lỗ lớn đi qua mũi.  Sứt môi ở giữa rất hiếm khi xảy ra, trẻ bị sứt môi cũng sẽ bị hở hàm ếch và đi cùng với một hội chứng di truyền khác.

Vòm miệng hình thành bắt đầu từ tuần thứ 6 đến 9 trong thai kỳ. Đây là tình trạng xuất hiện khi các mô tạo ra vòm miệng không được liên kết hoàn toàn với nhau. Hở hàm ếch chia thành 3 dạng chính:

  • Nứt môi nhưng không hở hàm ếch
  • Hở hàm ếch nhưng không nứt môi
  • Cả nứt môi và hở hàm ếch
Sứt môi hở hàm ếch là một dị tật bẩm sinh ở trẻ nhỏ, hình thành từ tuần thứ 4 trong thai kỳ

Sứt môi hở hàm ếch là một dị tật bẩm sinh ở trẻ nhỏ, hình thành từ tuần thứ 4 thai kỳ

II- Sứt môi hở hàm ếch nguyên nhân do đâu?

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra dị tật sứt môi hở hàm ếch, tuy nhiên chủ yếu là do di truyền và môi trường tác động trong quá trình người mẹ mang thai. Môi là bộ phận hình thành trong những tháng đầu thai kỳ, đây là giai đoạn nhạy cảm mà mẹ bầu cẩn hết sức thận trọng.

Một số nguyên nhân chính gây ra tình trạng sứt môi ở trẻ:

  • Do di truyền trong gia đình có người cận huyết thống gặp phải tình trạng sứt môi, hở hàm ếch.
  • Người mẹ nhiễm virus Rubella, cảm cúm, … trong quá trình đầu mang thai, kể từ tuần thứ 4 đến 12.
  • Mẹ sử dụng vitamin A liều cao, bởi vitamin A có nguy cơ gây quái thai khi sử dụng liều cao.
  • Chế độ dinh dưỡng không bổ sung đầy đủ axit folic, vitamin B12, vitamin B6 cho cơ thể người mẹ.
  • Mẹ sử dụng nhiều các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá, … trong quá trình mang thai
  • Bố mẹ mắc bệnh giang mai, bệnh lậu không được điều trị triệt để.
  • Người mẹ tiếp xúc nhiều với môi trường độc hại, nhiễm hóa chất, nhiễm tia phóng xạ,…

Ngoài những nguyên nhân trên, yếu tố tâm lý từ người mẹ hoặc tuổi tác cũng là những nguyên nhân gián tiếp gây ra tình trạng sứt môi, hở hàm ếch ở trẻ nhỏ. Nắm rõ những nguyên nhân cả chủ quan và khách quan giúp bạn tham vấn được các giải pháp điều trị hiệu quả hơn từ bác sĩ.

Người mẹ nhiễm virus Rubella, cảm cúm, … trong quá trình đầu mang thai

Người mẹ nhiễm virus Rubella, cảm cúm, … trong quá trình đầu mang thai

III-Phương pháp chẩn đoán bệnh hở hàm ếch trước khi sinh

Tình trạng hở hàm ếch hay sứt môi thường rất dễ nhận biết ở trẻ ngay từ khi sinh ra. Nhờ vào công nghệ y học hiện đại ngày nay, bác sĩ có thể chẩn đoán tình trạng sứt môi ở trẻ ngay từ khi em bé đang còn trong bụng mẹ qua siêu âm.

Siêu âm trước khi sinh là việc sử dụng sóng âm thanh tạo ra những hình ảnh của thai nhi đang phát triển. Nhờ vào việc phân tích hình ảnh, bác sĩ dễ dàng phát hiện ra sự khác biệt từ cấu trúc khuôn mặt.

Bác sĩ có thể nhận diện tình trạng sứt môi ở thai nhi trong khoảng tuần thứ 13 của thai kỳ. Trong quá trình thai nhi phát triển, việc chẩn đoán chính xác tình trạng khe hở môi có thể đơn giản hơn. Đối với trường hợp hở vòm miệng xảy ra đơn lẻ khó nhìn hơn khi sử dụng phương pháp siêu âm.

Nếu siêu âm trước sinh cho thấy thai nhi đang có khe hở, bác sĩ có thể đưa ra quy trình chọc ối nhằm xét nghiệm và chỉ ra chính xác thai nhi đang mắc hội chứng di truyền, và có thể gây ra dị tật bẩm sinh. Trong một số trường hợp bác sĩ có thể đình chỉ thai nghén, đây là điều không ai mong muốn.

Siêu âm trước khi sinh có thể chẩn đoán hở hàm ếch

Siêu âm trước khi sinh có thể chẩn đoán hở hàm ếch

IV- Cách điều trị bệnh hở hàm ếch ở trẻ

Điều trị hở hàm ếch giúp khắc phục tình trạng sứt môi, hở vòm miệng nhằm cải thiện chức năng ăn, nói và nghe của trẻ, đồng thời giúp trẻ lấy lại diện mạo bình thường như những đứa trẻ khác.

Phương pháp điều trị hở hàm ếch bao gồm phẫu thuật chỉnh sửa vòm miệng và sứt môi dựa theo những tình trạng cụ thể ở mỗi trẻ. Sau khi đã sửa chữa hoàn toàn kẽ hở, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật để cải thiện chức năng nói và sự xuất hiện của môi, mũi.

1- Thời điểm phù hợp để phẫu thuật hở hàm ếch

Tình trạng sứt môi, hở vòm miệng được chẩn đoán dễ dàng khi trẻ vừa sinh ra, dựa vào khiếm khuyết và mức độ khác nhau ở mỗi trẻ, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Thời điểm tốt nhất để chỉ định phẫu thuật hở vòm miệng là:

  • Trẻ từ 3 – 6 tháng tuổi có cân nặng ở mức 6,5kg trở lên được tiến hành phẫu thuật sửa môi.
  • Trẻ từ 12 tháng trở lên hoặc sớm hơn được chỉ định phẫu thuật kết hợp với việc thăm khám và đánh giá chức năng nghe.
  • Từ 4 – 6 tuổi, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật đóng dò vòm và sửa lại sẹo ở môi, mũi.
  • Các phẫu thuật chỉnh hình thẩm mỹ được tiến hành trong giai đoạn dậy thì đến thiếu niên, đồng thời kết hợp hỗ trợ điều trị tâm lý để trẻ có thể tự tin hòa nhập vào cộng đồng.

Bên cạnh phương pháp phẫu thuật ngoại khoa để khắc phục dị tật, quá trình điều trị hở vòm miệng cũng cần kết hợp thêm với các liệu pháp khác để cải thiện các chức năng sinh hoạt của trẻ như: ăn uống, thính lực, phát âm và sự phát triển.

Hở hàm ếch

Trẻ từ 3 – 6 tháng tuổi có cân nặng ở mức 6,5kg trở lên được tiến hành phẫu thuật sửa môi

2- Chi phí phẫu thuật hở hàm ếch là bao nhiêu?

Hiện nay, chi phí phẫu thuật cho một ca sứt môi hở hàm ếch tại các đơn vị nha khoa tư nhân trung bình khoảng 6.000.000 đồng. Mức chi phí phẫu thuật hở hàm ếch cho trẻ nhỏ tại những bệnh viện lớn được Bảo hiểm Y tế chi trả 3.089.000 đồng (chưa gồm chi phí xương cần nối).

V- Phòng ngừa bệnh sứt môi hở hàm ếch

Mặc dù sứt môi hở hàm ếch ở trẻ là một tình trạng dị tật bẩm sinh, tuy nhiên bạn vẫn có thể ngăn chặn trong một số trường hợp, nhờ vào những biện pháp giảm thiểu nguy cơ như:

  • Tiến hành xét nghiệm chọc ối để phát hiện sớm dị tật bẩm sinh ở thai nhi.
  • Xem xét các vấn đề về di truyền, nếu thấy gia đình có tiền sử sứt môi hay hở hàm ếch, bạn nên trao đổi trước với bác sĩ trước khi có kế hoạch mang thai để được phòng ngừa hiệu quả.
  • Bổ sung đủ các loại vitamin trước khi sinh, uống vitamin tổng hợp trước và trong giai đoạn mang thai có thể giảm nguy cơ trẻ mắc các dị tật bẩm sinh.
  • Không được hút thuốc hay uống những chất có cồn trong thời kỳ mang thai, vì việc sử dụng thuốc lá, chất kích thích có thể gia tăng nguy cơ trẻ mắc dị tật bẩm sinh.
Tiến hành xét nghiệm chọc ối để phát hiện sớm dị tật bẩm sinh ở thai nhi

Tiến hành xét nghiệm chọc ối để phát hiện sớm dị tật bẩm sinh ở thai nhi

tich

VI- Chăm sóc trẻ bị hở hàm ếch như nào?

Trẻ gặp tình trạng sứt môi, hở vòm miệng cần có được chế độ chăm sóc đặc biệt hơn so với những trẻ khác. Quá trình chăm sóc mang đến nhiều ý nghĩa to lớn, góp phần điều trị hiệu quả và toàn diện hơn.

  • Nên bổ sung sữa mẹ cho trẻ trong những tháng đầu khi chào đời, giúp trẻ nhận đủ nguồn dinh dưỡng để phát triển toàn diện hơn. Mẹ chú ý nên cho trẻ ngồi hoặc đứng thẳng khi bú để tránh trường hợp sữa bị chảy ngược lên mũi.
  • Tập cho trẻ ăn với tư thế ngồi hoặc tựa dọc theo gối để trên thành giường, hướng nhẹ đầu về phía trước. Nếu trẻ không thể ăn được, mẹ có thể dùng bình bú loại đặc biệt giúp thức ăn và sữa không bị chảy ngược vào mũi.
  • Vệ sinh răng miệng thường xuyên cho bé sau mỗi lần bú, đặc biệt chú ý kỹ vị trí bị khiếm khuyết.
  • Tập nói cũng như phát âm đều đặn, kết hợp cùng các liệu pháp bác sĩ đã tư vấn để cải thiện chức năng nói cho trẻ.
  • Thường xuyên cho trẻ đi khám định kỳ và tuân theo liệu trình điều trị bác sĩ chuyên khoa đã đưa ra nhằm khắc phục dị tật hiệu quả.
Tập cho trẻ ăn với tư thế ngồi hoặc tựa dọc theo gối để không chảy ngược lên mũi

Tập cho trẻ ăn với tư thế ngồi hoặc tựa dọc theo gối để không chảy ngược lên mũi

Mặc dù không phải căn bệnh quá nguy hiểm, tuy nhiên hở hàm ếch gây ra nhiều khó khăn và ảnh hưởng đến cuộc sống, sức khỏe của con trẻ. Do đó, bạn cần phát hiện kịp thời trong thai kỳ để có phương án tốt nhất, đặc biệt nên có các biện pháp phòng ngừa trước khi mang thai nhằm phòng tránh nguy cơ trẻ sứt môi, hở vòm miệng tối đa.

Rate this post

Ý kiến của bạn

Kết quả phụ thuộc vào cơ địa mỗi người (*)